Hasta Hakları :

Sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan fertlerin, sırf insan olmaları sebebiyle sahip bulundukları ve TC Anayasası, milletlerarası anlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan haklarını ifade eder.

Başlıca hasta hakları şunlardır:

  • Hasta, adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir.
  • Hasta, sağlık hizmetlerinden nasıl faydalanabileceği konusunda bilgi
  • Hasta, tabi olduğu mevzuatın ön gördüğü şartlara uyulmak kaydı ile, sağlık kurum ve kuruluşunu seçme hakkına sahiptir.
  • Mevzuat ile belirlenmiş sevk sistemine uygun olmak şartı ile hasta sağlık kuruluşunu değiştirebilir.
  • Hastaya talebi halinde, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimlikleri, görev ve unvanları hakkında bilgi
  • Usullere uyulmak şartı ile hastanın, kendisine sağlık hizmeti verecek personeli serbestçe seçme; tedavisi ile ilgilenen tabibi değiştirme ve başka tabiplerin konsültasyonunu isteme hakkı vardır.
  • Sağlık kuruluşunun hizmet verme imkanlarının yetersiz veya sınırlı olması sebebiyle sağlık hizmeti talebi zamanında karşılanamayan hallerde, hastanın öncelik hakkının tıbbi kriterlere dayalı ve objektif olarak belirlenmesini istemeye hakkı vardır.
  • Hasta, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını isteme hakkına sahiptir.
  • Teşhis, tedavi ve korunma maksadı olmaksızın, ölüme veya hayati tehlikeye yol açabilecek veya vücut bütünlüğünü ihlal edebilecek ve akli veya bedeni mukavemeti azaltabilecek hiçbir şey yapılamaz ve talep edilemez.
  • Ötenazi yasaktır. Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemez.
  • Personel, hastanın durumunun gerektirdiği özeni gösterir.
  • Hasta; sağlık durumunu, kendisine uygulanacak tıbbi işlemeler, bunların faydaları ve muhtemel sakıncaları, alternatif tıbbi müdahale seçenekleri, tedavinin kabul edilmemesi halinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları, hastalığın seyri ve neticeleri konusunda sözlü veya yazılı olarak bilgi isteme hakkına sahiptir.
  • Hasta, sağlık durumu ile ilgili bilgiler bulunan dosyayı ve kayıtları doğrudan veya vekili vasıtasıyla inceleyebilir ve bir suretini alabilir. Bu kayıtlar, sadece hastanın tedavisi ile doğrudan ilgisi olanlar tarafından görülebilir.
  • Hasta, sağlık kurum ve kuruluşları nezdinde bulunan kayıtların düzeltilmesini isteyebilir.
  • Hastanın, mahremiyetine saygı gösterilmesi esastır. Hastanın sağlık durumuyla ilgili bütün tıbbi değerlendirme ve müdahalelerin gizlilik içerisinde yürütülmesi gerekmektedir.
  • Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse rızası olmaksızın ve verdiği rızaya uygun olmayan bir şekilde tıbbi ameliyeye tabi tutulamaz.
  • Sağlık hizmetinin verilmesi sebebiyle edinilen bilgiler, kanun ile müsaade edilen haller dışında, hiçbir şekilde açıklanmaz.
  • Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir.
  • Kanunen zorunlu olan haller dışında ve doğabilecek olumsuz sonuçların sorumluluğu hastaya ait olmak üzere hasta kendisine uygulanması planlanan veya uygulanmakta olan tedaviyi reddetmek veya durdurulmasını istemek hakkına sahiptir. Bu halde, tedavinin uygulanmamasından doğacak sonuçların hastaya veya kanuni temsilcilerine veyahut yakınlarına anlatılması ve bunu gösteren yazılı belge alınması gerekir.
  • Alışılmış olmayan tedavi usullerinin uygulanmasında da hastanın rızasının bulunması şarttır.
  • 18 yaşından küçük ve mümeyyiz olmayanlardan organ ve doku alınamaz.
  • Hiç kimse Bakanlığın izni ve kendi rızası bulunmaksızın tecrübe, araştırma veya eğitim amaçlı hiçbir tıbbi müdahaleye konu yapılamaz.

Tıbbi araştırmalardan beklenen tıbbi fayda ve toplum menfaati, üzerinde araştırma yapılmasına rıza gösteren gönüllünün hayatından ve vücut bütünlüğünün korunmasından üstün tutulamaz.

  • Herkesin sağlık kurum ve kuruluşlarında güvenlik içinde olmayı bekleme ve bunu isteme hakları vardır.
  • Sağlık kurum ve kuruluşları imkanları ölçüsünde hastaların dini vecibelerini serbestçe yerine getirebilmeleri için gereken tedbirler alır.
  • Hasta kişilik değerlerine uygun bir şekilde ve ortamda sağlık hizmetlerinden faydalanma hakkına sahiptir.
  • Hasta, tedaviden sorumlu olan tabibin uygun görmesine bağlı olarak refakatçi bulundurulmasını isteyebilir.
  • Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların hasta haklarının ihlali halinde mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakları vardır.
  • Hasta haklarının ihlali halinde, personeli istihdam eden kurum ve kuruluş aleyhine maddi veya manevi veyahut hem maddi hem manevi tazminat davası açılabilir.

Aleyhine dava açılacak merciinin kamu kurum ve kuruluşu olması halinde:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 12. maddesine göre hakkın bir idari işlem dolayısı ile ihlal edilmesi halinde ilgililer, doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine dava açma süresi içerisinde tam yargı davası açabilirler.

Aynı kanunun 13. maddesi uyarınca zarar verici eylemin öğrenildiği tarihten itibaren en geç 1 yıl içerisinde maddi ve manevi tazminat olarak istenilen tazminat miktarı ayrı ayrı gösterilerek idareye müracaat edilmesi ve talebin açıkça veya zımnen reddi halinde kanuni süresi içerisinde idari yargı mercilerinde dava açılması gerekir.

  • Hasta haklarının fiilen kullanılmasına mani olan veya bu hakları başka şekilde ihlal eden personelin cezai, mali ve inzibati sorumlulukları bulunmaktadır.
  • Hasta haklarının devlet memuru veya kamu görevlisi olmayan personel tarafından herhangi bir şekilde ihlali halinde: söz konusu sağlık kuruluşu hakkında haysiyet divanlarınca disiplin cezaları uygulanır. Aynı zamanda genel hükümlere tabi olarak hakkı ihlal eden personelin, bunları çalıştıran kurum ve kuruluşlarla birlikte hukuki sorumlulukları bulunmaktadır. Ayrıca bu personel hakkında ceza hukukuna göre suç teşkil eden fiilleri sebebiyle doğrudan doğruya Cumhuriyet Savcılarına yapılacak ihbar ve şikayet yoluyla cezai müeyyidelerin tatbik edilmesi istenebilir.